Tiflis, efsaneye göre MS 5. yüzyılda Gürcistan Kralı I. Vakhtang Gorgasali tarafından, bir ava çıktığında keşfettiği sıcak su kaynakları çevresinde kurulmuştur. Adı da bu kaynaklardan gelir: Gürcücede “tpili” sıcak demektir. Bugün Gürcistan’ın başkenti olan Tiflis, Kafkasya’nın en büyük ve en önemli şehirlerinden biridir.
Şehrin tarihi; Persler, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Moğollar, Osmanlılar ve Safeviler tarafından defalarca fethedilip yeniden inşa edilen bir sürecin ürünüdür. Her egemenlik dönemi şehre farklı bir katman bırakmıştır. 13. yüzyılda Gürcü Krallığı’nın altın çağında Tiflis; bilim, sanat ve ticaretin merkezi olarak Kafkasya’nın en parlak şehri konumuna yükselmiştir.
1801’de Rus İmparatorluğu’nun hâkimiyetine giren şehir; 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsız Gürcistan’ın başkenti olmuştur. Bugün Tiflis; eski ve yeniyi, dini çeşitliliği ve modern yaşamı olağanüstü bir denge içinde barındıran eşsiz bir metropoldür.
“Tiflis, Doğu’nun sıcaklığını ve Batı’nın inceliğini aynı anda hissettiren dünyadaki ender şehirlerden biridir.”— Kafkasya Seyahat Yazıları
Tiflis’in mimari dokusu; Gürcü, Ermeni, Arap, Osmanlı, Pers ve Rus etkilerinin birikmesiyle oluşan özgün bir sentezdir. Eski şehrin (Kala) dar sokaklarında ilerlerken; ahşap oymalı balkonlar, kemer altı geçitler, kilise avluları ve tarihi hamamlar birbiri ardına karşınıza çıkar. Her yapı, farklı bir çağın izini taşır.
Şehrin sembollerinden biri olan eğri saat kulesi; ünlü kukla tiyatrosu Rezo Gabriadze’nin yaptırdığı bu eğik yapı, her saat başı küçük bir melek figürünün çıkarak çan çalmasıyla şehrin en sevilen köşelerinden birine dönüşmüştür. Yakınındaki Marionette Tiyatrosu ise Tiflis’in sanatsal kimliğinin simgelerinden biridir.
Eski şehrin üzerinde yükselen Narikala Kalesi; antik dönemden bu yana şehri koruyan bu güçlü yapı, bugün ziyaretçilere Tiflis’in en güzel panoramalarından birini sunar. Kale surlarından bakıldığında Kura Nehri, eski şehir dokusu ve modern Tiflis bir arada görülür.
Ahşap Balkonlar
Tiflis’in ikonik görüntüsü olan oymalı ahşap balkonlar; Ermeni, Gürcü ve Osmanlı geleneklerinin mimari sentezini yansıtır.
Rus Dönemi Yapıları
19. yüzyıl Rus kolonyal mimarisinin izlerini taşıyan bu kırmızı tuğla yapılar; şehrin eklektik dokusuna kendine özgü bir ağırlık katar.
Tarihi Anıtlar
Gürcü tarihini ve mitolojisini konu alan kabartmalı anıt kapılar; şehrin hafızasını taşa ve bronza aktaran en çarpıcı eserler arasındadır.
Tiflis, dini mimari açısından dünyanın en zengin şehirlerinden biridir. Gürcü Ortodoks kiliseleri, Ermeni Apostolik kiliseleri, camiler ve sinagoglar; yüzyıllardır yan yana var olmuş, birbirinin haklarına saygı göstermiş ve Tiflis’i dini hoşgörünün yaşayan bir örneğine dönüştürmüştür.
Şehrin en önemli dini yapısı olan Tsminda Sameba (Kutsal Üçlük) Katedrali; 2004 yılında tamamlanan bu devasa yapı, Gürcistan Ortodoks Kilisesi’nin en büyük ve en görkemli kilisesidir. 84 metre yüksekliğiyle Tiflis silüetine hâkim olan katedral; iç mekânındaki freskler, mozaikler ve ahşap işçiliğiyle de son derece etkileyicidir.
Metekhi Kilisesi ise Kura Nehri’ne hâkim bir kayalık üzerinde yükselen bu 5. yüzyıl yapısı; Gürcü Hristiyanlığının en önemli simgelerinden biridir. Sveti Tskhoveli Katedrali (Mtskheta’da) ve Jvari Manastırı ise Tiflis’e yaklaşık 20 km mesafede olup şehir gezisinin doğal bir uzantısı olarak ziyaret edilmelidir.
Kilise İç Mekânları
Loş ışıkta yükselen haçlar ve fresk bezemeli duvarlar; Gürcü Ortodoks geleneğinin iç mekân anlayışını tüm sadeliğiyle yansıtır.
Gürcistan’ın Anıtları
Gürcü tarihini ve bağımsızlık ruhunu simgeleyen bu anıtsal sütunlar; şehrin modern kimliğini kadim geçmişle buluşturur.
Kilise Panoramaları
Tiflis’in tepelerinden bakıldığında kilise kubbelerinin şehir siluetine yarattığı ritim; bu kentin ruhunu bir bakışta özetler.
Taş Kabartmalar
Gürcü kiliselerinin dış cephelerini süsleyen bu taş kabartmalar; İncil sahnelerini ve aziz figürlerini yüzyıllar boyunca koruyarak aktarır.
Narikala Kalesi: Şehrin üzerinde yükselen bu antik kale; hem tarihi yapısı hem de Tiflis’e sunduğu panoramik manzarayla vazgeçilmez bir duraktır. Kaleye teleferikle ya da eski şehir içinden yürüyerek ulaşılabilir.
Eski Tiflis (Kala): Dar taş sokaklar, ahşap balkonlar, tarihi hamamlar ve küçük avlularla dolu bu bölge; şehrin en otantik ve en fotoğraflık köşesidir. Abanotubani (Kükürt Hamamları) bölgesi özellikle dikkat çekicidir.
Rustaveli Caddesi: Şehrin ana bulvarı; tiyatrolar, müzeler, oteller ve kafeler sıralanır. Gürcü Ulusal Müzesi ve Opera Binası bu caddenin öne çıkan yapılarındandır.
Mtskheta: Tiflis’e 20 km mesafede, Gürcistan’ın eski başkenti. UNESCO listesindeki Sveti Tskhoveli Katedrali ve Jvari Manastırı için mutlaka yarım gün ayrılmalıdır.
Açık Hava Piyasaları: Dry Bridge Pazarı; eski Sovyet eserleri, antikalar, tablolar ve takılarıyla Tiflis’in en renkli alışveriş deneyimini sunar. Deacon Sokağı ise butik dükkanlar ve sanat galerileriyle son yılların en moda adresi hâline gelmiştir.
Nisan–Haziran ve Eylül–Kasım; ılık hava ve az kalabalıkla idealdir. Temmuz–Ağustos sıcak ve kalabalık geçer. Kış aylarında kar yağar; şehir farklı bir güzelliğe bürünür ancak dağ yolları kapanabilir.
İstanbul’dan Tiflis’e direkt uçuşlar mevcuttur; süre yaklaşık 2,5 saat. Tiflis Uluslararası Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 17 km uzaklıktadır. Şehir içinde metro, minibüs ve taksi kolaylıkla bulunur.
Eski şehir (Kala) ve Abanotubani bölgesi; tarihi yapılara dönüştürülmüş butik otelleriyle en özgün konaklama deneyimini sunar. Rustaveli Caddesi çevresi ise büyük oteller için idealdir. Her bütçeye uygun seçenek mevcuttur.
Gürcü mutfağı; khinkali (hamur bohçası), khachapuri (peynirli ekmek), çkmeruli tavuk ve badrijani nigvzit (cevizli patlıcan) ile öne çıkar. Gürcü şarapları; dünya üretim tarihinin en eski geleneğine sahiptir ve mutlaka denenmesi gerekir.
- UNESCO Dünya Mirası — Mtskheta (Liste No: 708)
- Gürcistan Turizm Ajansı — georgia.travel
- Gürcistan Hakkında Genel Bilgi
- Tiflis Belediyesi Resmi Sitesi
- Donald Rayfield, Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books, 2012
- Roin Metreveli, Medieval Georgian State, Tbilisi State University Press, 1990
Sitemizdeki tüm fotoğraflar Gezilens ekibine aittir. Yazılar genel tarihsel kaynaklardan yararlanılarak özgün olarak kaleme alınmıştır.
Bir Cevap Yazın